Download Walter Benjamin - Brecht'i Anlamak PDF

TitleWalter Benjamin - Brecht'i Anlamak
File Size2.9 MB
Total Pages146
Document Text Contents
Page 2

Walter Benjamin

Brecht'i Anlamak

Walter Benjamin, 1892'de Berlin’de doğdu. Ilk edebiyat ya­
rılan Der Arıfang (Başlangıç) adlı dergide yayımlandı. Üni­
versitede felsefe öğrenimini sürdürürken “Freie Studens-
chaft’ (Özgür Öğrencilik) adlı öğrenci hareketinde yer aldı.
1917'de yerleştiği İsviçre'de Bern Üniversitesi'nden “Alman
Romantizminde Sanat Eleştirisi Kavramı“ adlı teziyle dokto­
rasını aldı. Birinci Dünya Savaşı sonrasındaki yıllarda Bloch,
Adomo, Horkheimer ve Brecht'le tanışmasıyla birlikte gide­
rek Marksizme yöneldi. Yakın ilgi duyduğu Yahudi mistisiz­
minin de etkisiyle son derece kendine özgü bir estetik ve
eleştiri anlayışı geliştirdi. 1940'ta Ispanya-Fransa sınınnda
Cestapo'ya teslim edileceği olasılığı karşısında intihar etti.
Frankfurt Okulu ya da Eleştirel Kuram adıyla tanınan hare­
ketin estetik kuramcılarından biri olarak değerlendirilen
Walter Benjamin, 1970'lerden itibaren tüm yapıtiannın bir­
çok dilde yayımlanmasıyla, geniş bir tanınırlık kazandı, sa­
nat ve eleştiri anlayışını derinden etkiledi. Türkçede yayım­
lanmış diğer yapıttan: Parıltılar (Belge, 1990), Pasajlar (Ya­
pı Kredi, 1993), Son Bakışta Aşk (Metis, 1995), Tek Yön
(Yapı Kredi, 1999), Moskova Günlüğü (Metis, 2001), Ço­
cuklar, Gençlik ve Eğitim Üzerine (Dost, 2001), Fotoğrafın
Kısa Tarihçesi (YGS, 2001) ve Bin Dokuz Yüzlerin Başında
Berlin'de Çocuk Olmak (Yapı Kredi, 2004).

Page 73

72 BRECHTİ ANLAMAK

Şairin yetiştiği yer, katoliklerin çoğunlukta olduğu bir banli­
yö semtiydi, ancak şehrin eteklerindeki büyük fabrikalardan ge­
len işçiler burada yaşayan küçük buıjuvalann arasına karışmaya
başlamışlardı bile. Bu, Ayartılmaya Karşı şiirinin tavrını ve dilini
açıklar. Din adamları, halkı, öbür dünyada bedelini pahalıya öde­
yecekleri ayartılmalara karşı uyarmaktadırlar. Şair ise onları, be­
delini bu dünyada pahalıya ödeyecekleri ayartılmalara karşı uya­
rır. Öteki dünyanın varlığını reddeder. Uyarısı en az din adamlan-
nınki kadar resmi, teminatları da en az onlarınki kadar kesindir.
Din adamları gibi o da mutlak olarak, herhangi bir şey katmadan
kullanır "ayartılma" kavramını; onların vaaz verici tavrını benim­
ser. Şiirdeki etkileyici ton, değişik yorumlara açık olan ve içinde
gizli bir güzellik taşıyan ayrı bölümlerin atlanmasına yol açabilir.

Geri dönüş yok

Birinci açıklama: Geriye dönüş olduğuna inandırmalarına
izin vermeyin. İkinci açıklama: Hata yapmamaya çalışın, çünkü
yalnızca bir kere yaşayacaksınız.

Gün eşikte, gitti gidecek

Birinci açıklama: Gün bitmek üzere. İkinci açıklama: Gün
doruğunda (yine de gece rüzgârının soluğunu şimdiden hissede­
bilirsiniz).

Yarın gelmeyecek

Birinci açıklama: Başka bir gün olmayacak. İkinci açıklama:
Başka bir sabah olmayacak. Son söz gecenindir.

Küçük bir şeydir yaşam

Kiepenheuer özel baskısında bu dize "Dass leben wenig ist"
[şiirin bütünü içinde "yaşamın küçük bir şey olduğunu söyleye­
rek" anlamına gelir] şeklindedir. İlk fark, eski versiyonun, alda­
tanların yaşamın küçük bir şey olduğu şeklindeki tezlerini dile

Page 74

BRECHTlN ŞİİRLERİ ÜZERİNE YORUMLAR 73

getirerek, şiirin "İzin vermeyin onlara kandırmasınlar sizi" şek­
lindeki ilk dizesini geliştirip açıklamasıdır. İkinci fark ise şu ger­
çeğin görülmesinde yatar: "yaşam küçük bir şeydir" dizesi yaşa­
mın sefilliğini benzersiz biçimde ifade eder ve böylece de ona
ilişkin hiçbir şeyin tartışma konusu yapılmaması talebini vurgu­
lar.

O da sizi daha fazla beklemeyecek

Birinci açıklama: "O da sizi daha fazla beklemeyecek" bir
önceki dizeye (Yaşamdır en yüce şey) hiçbir şey katmaz. İkinci
açıklama: "O da sizi daha fazla beklemeyecek". Daha şimdiden
yan yarıya yitirdiniz bu en büyük şansınızı. Artık hazır değil ya­
şamınız sizin emrinize; çoktan oyuna girdi ve harcanmaya başla­
dı bile.

Şiir, yaşamımızın kısalığı nedeniyle sarsılmamıza yol açar.
Almanca erschüttern [sarsmak] sözcüğünün schütter [seyrek, dö­
kük] sözcüğünü içinde barındırdığını bilmek yararlı olur. Bir şe­
yin tökezleyip yıkıldığı yerde kırıklar ve boşluklar oluşur. Ana­
liz, bu şiirin pek çok yerinde bir anlam taşımak üzere bir araya
gelmiş olan sözcüklerin aralarındaki bağın gevşek ve oynak oldu­
ğunu ortaya koyar. Bu da şiirin sarsıcı etkisini güçlendirir.

"Cehennemdeki Günahkârlar1' Şiiri Üzerine

C E H E N N E M D E K İ G Ü N A H K Â R L A R

I

Cehennemdeki günahkârlar
Sandığınızdan da çok yanarlar
Onlardan biri için ağlarsanız eğer
Gözyaşlannız usulca başına damlar

Page 145

METİS SANATLAR VE İNSAN

Asuman Suner

HAYALET EV
Yeni Türk Sinemasında Aidiyet,

Kimlik ve Bellek

Yeni Türk filmlerinin bize "hayalet evleri" anlattığını söy­
lüyor Asuman Suner. Terk ettiğimiz, kimi zaman zorla bo­
şalttırılmış, içinde hayaletlerin dolaştığı, tekinsiz, ürkütü­
cü evler bunlar. Ama aynı zamanda bir türlü tam olarak
geride bırakamadığımız, özlem duyduğumuz, karşısında
çocuklaştığımız, döndüğümüzde eskisi gibi bulamadığı­
mız, sürekli "hayalini kurduğumuz" evler...

İncelemenin merkezinde Türk sinemasının son dö­
nemdeki belli başlı yapıtları, örneğin Masumiyet, Mayıs
Sıkıntısı, Tabutta Rövaşata, Eşkıya, Vizontele gibi filmler
ve bu verimi borçlu olduğumuz önde gelen yönetmenler
var: Zeki Demirkubuz, Nuri Bilge Ceylan, Yılmaz Erdo­
ğan, Yeşim Ustaoğlu ve diğerleri. Yeni Türk sineması Tür­
kiye'de "aidiyet" meselesi etrafındaki gerilimleri gözleye­
bileceğimiz verimli bir kültürel zemin sunuyor. Hem bu
gerilimlere tanıklık ederek, kamusal alanda söze döküle-
mcyen endişe ve fantazileri gösteren kültürel bir alan açı­
yor hem de eleştirel bir müdahale platformu oluşturuyor.

Kültürel inceleme konusu olarak ele aldığı bu yeni
Türk sinemasının, artık "ulusal sinema" çerçevesi içine
sığmadığını düşünen Suner'in, zihnimizi farklı görme bi­
çimlerine kışkırtan, elimize yeni kuramsal araç gereçler
veren kitabı yetkin bir akademik çalışma. Üstelik arkada­
şınızdan film dinler gibi okuyabileceğiniz bir kitap. Yaza­
rın henüz görmemiş olduğunuz filmler hakkında bile olsa,
kolaylıkla takip edebilmenizi sağlayan canlı betimlemele­
ri ve başarılı anlatımı sayesinde mümkün oluyor bu.

Similer Documents